Oleh: Tengku Yusuff
Alhamdulillah selesai bawa jemaah ziarah ke Terengganu selama 3 hari. Kami pula tambah lagi sehari untuk sambung jejak ziarah makam auliya.
Alhamdulillah semalam dapat ziarah ke makam Tuan Guru Haji Wan Mohamad di Masjid Beladau Kolam. Beliau adalah bapa mertua kepada pejuang Melayu Tok Guru Haji Abdul Rahman Limbong.
Tuan Guru Haji Wan Mohamad merupakan salah seorang tokoh ulama yang mempunyai kedudukan istimewa dalam sejarah perkembangan Islam di Terengganu, khususnya di kawasan Beladau Kolam, Kuala Terengganu. Beliau berasal dari Pattani dan kemudiannya berhijrah ke Terengganu dalam satu peristiwa penghijrahan besar-besaran penduduk Pattani ketika kemuncak peperangan antara Kedah dan Pattani dengan Siam.
Menurut riwayat sejarah, sekitar tahun 1820-an dan selepasnya, sebahagian pembesar Pattani yang terdiri daripada golongan bangsawan serta ulama-ulama besar telah mengambil keputusan untuk meninggalkan bumi Pattani. Mereka mengundurkan diri dengan menggunakan tiga buah perahu besar menuju ke negeri-negeri Melayu yang lebih aman. Tuan Guru Haji Wan Mohamad dikatakan berada di dalam salah sebuah perahu tersebut sebelum akhirnya menetap di Terengganu.
Dalam kalangan masyarakat setempat, beliau turut dikenali dengan gelaran Che Mad Keramat. Gelaran tersebut dikaitkan dengan beberapa kejadian luar biasa yang berlaku pada zaman hayat beliau, yang oleh masyarakat ketika itu dianggap sebagai perkara-perkara yang mencarik adat. Kisah-kisah mengenai kewarakan dan keistimewaan beliau kemudiannya terus dikenang serta diceritakan dari satu generasi kepada generasi berikutnya.
Di Terengganu, Tuan Guru Haji Wan Mohamad memainkan peranan besar dalam perkembangan kehidupan beragama masyarakat setempat. Beliau merupakan antara tokoh yang mengasaskan Masjid Beladau Kolam, Kuala Terengganu, yang kemudiannya menjadi salah satu tempat penting bagi kegiatan keagamaan dan pengajian masyarakat di kawasan tersebut.
Dalam perjuangan mendidik masyarakat dan menyebarkan ilmu agama, beliau turut dikelilingi oleh ahli keluarga yang mempunyai latar belakang keilmuan yang tinggi. Dua orang menantunya merupakan ulama yang sangat alim, iaitu Tuan Guru Haji Abdullah bin Ahmad dan Tuan Guru Haji Abdul Rahman bin Haji Abdul Hamid, yang lebih masyhur dengan nama Tok Guru Haji Abdul Rahman Limbong. Tok Guru Haji Abdul Rahman Limbong kemudiannya dikenali bukan sahaja sebagai seorang ulama, bahkan sebagai tokoh perjuangan yang sangat penting dalam sejarah Terengganu.
Selain terkenal dalam bidang keagamaan, keluarga Tuan Guru Haji Wan Mohamad juga mempunyai kemahiran dalam bidang pelayaran. Beliau bersama menantunya, Tok Guru Haji Abdul Rahman Limbong, serta ahli keluarga yang lain dikatakan mahir menggunakan kapal dan menguruskan pelayaran. Bahkan, beberapa buah kapal yang digunakan oleh Tok Guru Haji Abdul Rahman Limbong dipercayai dibina sendiri oleh mereka di tepi sungai yang berhampiran dengan Masjid Beladau Kolam. Hal ini menunjukkan bahawa keluarga tersebut bukan sahaja mempunyai keilmuan agama, tetapi turut memiliki kemahiran dalam kehidupan dan pekerjaan masyarakat pada zaman berkenaan.
Tuan Guru Haji Wan Mohamad dikurniakan empat orang anak perempuan. Anak sulungnya, Wan Nah, berkahwin dengan Tok Guru Haji Abdul Rahman Limbong, seorang ulama dan pejuang yang masyhur di Terengganu. Anak keduanya, Wan Mek, pula berkahwin dengan Tuan Guru Haji Abdullah bin Ahmad, yang merupakan keturunan keenam kepada Tok Pulau Manis. Anak yang ketiga, Wan Chik, berkahwin dengan Haji Omar, manakala anak yang keempat, Wan Andak, berkahwin dengan Haji Che Mad.
Keturunan dan hubungan kekeluargaan Tuan Guru Haji Wan Mohamad dengan beberapa tokoh ulama besar Terengganu memperlihatkan bahawa keluarga beliau merupakan antara rangkaian keluarga alim yang mempunyai pengaruh dalam perkembangan ilmu dan kehidupan Islam di negeri tersebut.
Setelah melalui kehidupan yang penuh dengan perjuangan, dakwah dan pengabdian kepada masyarakat, Tuan Guru Haji Wan Mohamad akhirnya kembali menghadap Allah SWT. Makam beliau sehingga kini berada di kawasan Masjid Beladau Kolam, dalam sebuah binaan berpagar yang besar dan terletak bersebelahan dengan makam isterinya. Keberadaan makam tersebut menjadi salah satu tanda penting yang menghubungkan generasi hari ini dengan sejarah ulama dan pendakwah terdahulu yang pernah mencurahkan bakti di bumi Terengganu.
Tuan Guru Haji Wan Mohamad, atau Che Mad Keramat, wajar dikenang sebagai salah seorang tokoh ulama dan pendakwah yang menjadi sebahagian daripada sejarah penghijrahan ulama Pattani ke Tanah Melayu. Penghijrahan beliau bukan sahaja membawa dirinya ke bumi Terengganu, bahkan turut membawa bersama warisan ilmu, keturunan dan tradisi keilmuan yang kemudiannya berkembang dalam masyarakat setempat.
Semoga Allah SWT mencucuri rahmat ke atas roh beliau, menempatkan beliau bersama para solihin dan aulia-Nya, serta menjadikan segala jasa dan khidmat beliau sebagai amal soleh yang terus mengalir pahalanya. Amin ya Rabbal ’alamin.
Sumber: Tulisan sepenuhnya daripada En. Zulkarnain Endut, waris Allahyarham.
No comments:
Post a Comment